ഉള്ളടക്കം
ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്നും പാഠം ഉൾക്കൊണ്ട് നീങ്ങുക
ജുമുഅ സന്ദേശം
സന്താന പരിപാലനം
وَالَّذِينَ آمَنُوْا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيْمَانِ الْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتُهُمْ وَمَا التَنهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِيْن
"ആരെല്ലാം വിശ്വസിക്കുകയും തങ്ങളുടെ സന്താനങ്ങൾ വിശ്വാസത്തിൽ അവരെ പിന്തുടരുകയും ചെയ്തുവോ, അവരുടെ സന്താനങ്ങളെയും നാം അവരോടൊപ്പം ചേർക്കുന്നതാണ്. അവരുടെ കർമ്മഫലത്തിൽനിന്ന് ഒട്ടും നാം കുറവ് വരുത്തുന്നതല്ല. ഓരോ വ്യക്തിയും താൻ പ്രവർത്തിച്ചതിന് പണയപ്പെട്ടവനാകുന്നു." (സൂറത്തുത്തുർ - 21)
അല്ലാഹു എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും രണ്ട് സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്: ഒന്ന് ജീവിതത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹം, മറ്റൊന്ന് സന്താനങ്ങളോടുള്ള ആഗ്രഹം. മനുഷ്യരിൽ ഈ ആഗ്രഹങ്ങൾ മറ്റ് ജീവികളേക്കാൾ ശക്തമായ നിലയിൽ കാണപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യനും മറ്റ് ജീവജാലങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവുമിതാണ്: മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾ വംശവർദ്ധനവ് നടത്തുന്നു, കുഞ്ഞുങ്ങളെ പ്രസവിക്കുന്നു, അവർക്ക് ഉപജീവനമാർഗ്ഗം നേടുന്നതിനും ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നതിനും ഉള്ള സ്വാഭാവിക വഴികൾ പഠിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും പുരോഗതിയുടെ വഴികളും അവ പഠിപ്പിക്കുന്നില്ല. കാരണം അവർക്ക് തന്നെ ആ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
എന്നാൽ, പ്രകൃതി മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാക്കി. ബുദ്ധി, വിവേകം, മനസ്സാക്ഷി, ആത്മീയത തുടങ്ങിയ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി അവനെ ആദരിച്ചു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ മനുഷ്യൻ സന്താനങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്; അവർക്ക് ലോകകാര്യങ്ങൾ മാത്രം പഠിപ്പിക്കുകയുമില്ല. മറിച്ച്, അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർക്ക് വികസനം, പുരോഗതി, ധാർമ്മിക ഔന്നത്യം, ആത്മീയ കഴിവുകൾ എന്നിവയിൽ മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു. അല്ലാഹു മൃഗങ്ങൾക്ക് ശാരീരിക ജീവിതം മാത്രമേ നൽകിയിട്ടുള്ളൂ, അതിനാൽ അവ ആ ജീവിതത്തിൻ്റെ ആവശ്യകതകൾ നിറവേറ്റുന്നു. എന്നാൽ അല്ലാഹു മനുഷ്യന് ശാരീരികവും ആത്മീയവുമായ ജീവിതം നൽകിയിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഈ രണ്ട് ആവശ്യകതകളും നിറവേറ്റാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം അവനുണ്ട്.
ഏത് ദമ്പതികളാണ് മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കാത്തത്, മക്കൾക്കായി ദുആ ചെയ്യാത്തത്? എന്നാൽ കുട്ടികളെ ലഭിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസപരവും ധാർമ്മികപരവും മതപരവുമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവർ വളരെ കുറവാണ്. ചില മാതാപിതാക്കൾക്ക് മക്കളെ അവരെ സമൂഹത്തിനും പരിസ്ഥിതിക്കും ഭാരമാക്കി ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ വളർച്ചയിൽ പോലും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല. മറ്റു ചില മാതാപിതാക്കളും കുട്ടികളുടെ വളർച്ചയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പരിശീലനത്തിലും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല. വേറെ ചില മാതാപിതാക്കളും കുട്ടികളുടെ ഭൗതികവും സാമൂഹികവുമായ പുരോഗതിക്ക് സഹായിക്കുന്ന ലൗകിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. മതപരവും ധാർമ്മികപരവുമായ പരിശീലനത്തിൽ നിന്ന് അവരെ അകറ്റി നിർത്തുന്നു. ഈ മൂന്ന് തരം മാതാപിതാക്കളും നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ ധാരാളമായി ഉണ്ട്. സാഹചര്യം ഇതാണെങ്കിൽ, ഒരു യഥാർത്ഥ ഇസ്ലാമിക വ്യക്തിത്വവും, ഇസ്ലാമിക സമൂഹവും, ഇസ്ലാമിക അന്തരീക്ഷവും എവിടെ നിന്ന് ഉണ്ടാകും?
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ മുസ്ലിംകളെ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ മക്കളെ ആദരിക്കുകയും അവർക്ക് നല്ല മര്യാദ പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക."
അവബോധമില്ലാത്ത കാലഘട്ടത്തിൽ മാതാപിതാക്കൾ നൽകുന്ന ചുറ്റുപാടും പരിശീലനവുമാണ് ഒരു കുട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനമായി മാറുന്നത്, അവൻ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അതിൻ്റെ പിന്തുണയോടെ ജീവിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ പറഞ്ഞു: “ഓരോ കുട്ടിയും പ്രകൃതിപരമായ പരിശുദ്ധിയിലാണ് ജനിക്കുന്നത്. പിന്നീട് അവൻ്റെ മാതാപിതാക്കളാണ് അവനെ യഹൂദനോ, ക്രിസ്ത്യാനിയോ, അഗ്നിയാരാധകനോ ആക്കി മാറ്റുന്നത്." മക്കൾ ജനിക്കുക എന്നത് മാതാപിതാക്കളുടെ ആഗ്രഹവും ആവശ്യകതയും പൂർത്തിയാക്കാൻ മാത്രം മതിയാകില്ല. മറിച്ച്, നല്ലവരും സജ്ജനങ്ങളുമായ മക്കളുണ്ടാവുക എന്നത് മാതാപിതാക്കളുടെ സൗഭാഗ്യത്തിന് അനിവാര്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വിശ്വാസിയുടെ സ്വഭാവം ഇതാണ്: അവൻ വെറും കുട്ടികൾക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് നല്ല കുട്ടികൾക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. കാരണം, അവരാണ് അവൻ്റെ കൺ കുളിർമ!
ഖുർആനിൽ പറയുന്നു:
وَالَّذِينَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّتِنَا قُرَّةَ اعْيُنٍ وَّاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا
"ഞങ്ങളുടെ നാഥാ, ഞങ്ങളുടെ ഭാര്യമാരിൽ നിന്നും സന്താനങ്ങളിൽ നിന്നും ഞങ്ങൾക്ക് കണ്ണിന് കുളിർമ നൽകേണമേ, ഭയഭക്തിയുള്ളവർക്ക് ഞങ്ങളെ നേതാവാക്കുകയും ചെയ്യേണമേ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരാണവർ." (സൂറത്തുൽ ഫുർഖാൻ 74)
സന്താനങ്ങൾ നല്ലവരാണെങ്കിൽ, അവർ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഇഹലോകത്ത് നല്ല പേരിനും സൗഭാഗ്യത്തിനും, മരണശേഷം പരലോകത്ത് നിലയ്ക്കാത്ത ദാനത്തിനും കാരണമാകും. സൂറത്തുത്തൂറിലെ മുകളിലെ വാക്യത്തിൽ ഈ സൗഭാഗ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്.
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ അരുളി: “മനുഷ്യൻ മരിച്ചാൽ, അവൻ്റെ കർമ്മബന്ധങ്ങൾ നിലയ്ക്കും - മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിലൊഴികെ: 1. നിലനിൽക്കുന്ന ദാനം, 2. പ്രയോജനകരമായ അറിവ്, 3. മാതാപിതാക്കൾക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന നല്ല സന്താനം."
മക്കൾ മോശപ്പെട്ടവരും ദുർമാർഗികളുമാണെങ്കിൽ, അത് ഇഹലോകത്ത് അപമാനത്തിനും പരലോകത്ത് നാണക്കേടിനും കാരണമാകും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അല്ലാഹു ഓരോ മുസ്ലിമിനും ഈ ഉത്തരവാദിത്തം നൽകിയിരിക്കുന്നു: തൻ്റെ രക്ഷയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതിനൊപ്പം മക്കളുടെ രക്ഷയെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കുകയും അവരെ നല്ലവരാക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക. അല്ലാഹുവിൻ്റെ കൽപ്പന ഇതാണ്:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوْا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ
അല്ലയോ വിശ്വാസികളെ, നിങ്ങളെയും നിങ്ങളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളെയും മനുഷ്യരും കല്ലുകളും ഇന്ധനമായുള്ള നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുക." (സൂറത്തുത്തഹ്രീം - 6)
മാതാപിതാക്കൾ കുട്ടികളെ സ്നേഹിക്കുകയും, അവരുടെ സന്തോഷത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരെ സന്താേഷിപ്പിക്കാൻ കളിപ്പാട്ടങ്ങളും പണവും സമ്മാനങ്ങളും നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഇസ്ലാമിൻ്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, നല്ല മാതാപിതാക്കൾ എന്നാൽ നല്ല വിദ്യാഭ്യാസവും മികച്ച പരിശീലനവും നൽകുന്നവരാണ്. നല്ല വിദ്യാഭ്യാസത്തേക്കാൾ മികച്ചൊരു സമ്മാനവുമില്ല. കാരണം, ഭൗതികമായ സമ്മാനങ്ങളെല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നവയാണ്. അവ നഷ്ടപ്പെടാനും മോഷ്ടിക്കപ്പെടാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും നശിച്ചുപോകാനോ ഇല്ലാതാകാനോ സാധ്യതയില്ല. അതിനാൽ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ അരുളി:
"مَا نَحَلَ وَالِدٌ وَلَدَهُ مِنْ أَفْضَلَ مِنْ أَدَبٍ حَسَنٍ"
"ഒരു പിതാവിനും തൻ്റെ മകന് നല്ല മര്യാദകളേക്കാൾ മികച്ച ഒരു സമ്മാനവും നൽകാൻ കഴിയില്ല."
"لَأَنْ يُؤَدِّبَ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِصَاعٍ"
“നിങ്ങളിൽ ഒരാൾ തൻ്റെ മകന് നല്ല പരിശീലനം നൽകുന്നത്, ഒരു സാ'അ് ദാനമായി നൽകുന്നതിനേക്കാൾ ഉത്തമമാണ്."
ദാനധർമ്മം ചെയ്യുന്നത് ആളുകളെ സഹായിക്കാനും അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുമാണ്. കുട്ടികൾ പരിശീലനം ലഭിച്ചവരും മാന്യരും നല്ലവരുമായാൽ, അത് സമൂഹത്തിന് ആശ്വാസം നൽകുന്നതിനും കാരണമാകും. അല്ലാഹു ദാനധർമ്മങ്ങൾ നൽകുന്ന പ്രതിഫലത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ പ്രതിഫലം കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും പരിശീലനത്തിനും നൽകുന്നു.
മക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ സമഗ്രമായ പരിശീലനത്തിലും പൂർണ്ണ വ്യക്തിത്വ വികസനത്തിലും ശ്രദ്ധ ചെലുത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. മാന്യമായ ജീവിതം നയിക്കാൻ ആവശ്യമായ വിദ്യാഭ്യാസവും, അല്ലാഹുവിൻ്റെയും അവൻ്റെ റസൂലിൻ്റെയും കൽപ്പനകൾ അറിയുന്നതിനും, ദീനിൻ്റെ അവബോധം നേടുന്നതിനും, പരലോകത്ത് രക്ഷ എളുപ്പമാക്കുന്നതിനും ആവശ്യമായ വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രധാനമാണ്. ഈ രണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസങ്ങൾക്ക് പുറമേ, മാന്യത, മര്യാദ, സംസ്കാരം, അച്ചടക്കം, മുതിർന്നവരോടുള്ള ആദരവ്, ചെറിയവരോടുള്ള വാത്സല്യം, നല്ലതും ചീത്തയും തിരിച്ചറിയൽ, ആവശ്യമുള്ളവരെ സഹായിക്കൽ, ധൈര്യം, വിശ്വസ്തത, ആത്മാഭിമാനം എന്നിവ കുട്ടികളിൽ വളർത്തുന്ന പരിശീലനവും അത്യാവശ്യമാണ്. ഇന്നത്തെ മാതാപിതാക്കൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പരിശീലനത്തിലും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത് ആൺകുട്ടികൾക്കാണ്. അവർക്ക് വേണ്ടി എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും ചെയ്യുന്നു. പണം ചെലവഴിക്കുന്നു. അവരുടെ എല്ലാ ആവശ്യങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നു. എന്നാൽ പെൺകുട്ടികളോട് താരതമ്യേന ശ്രദ്ധ കുറവാണ്. അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പരിശീലനത്തിലും അശ്രദ്ധ കാണിക്കുന്നു. ഗ്രാമങ്ങളിലും മറ്റും പലരും അവർക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല.
റസൂലുല്ലാഹി ﷺ ആൺകുട്ടികളോടും പെൺകുട്ടികളോടും ഒരേപോലെ പെരുമാറാൻ കൽപ്പിച്ചു:
"مَنْ كَانَتْ لَهُ أُنْثَى فَلَمْ يَئِدْهَا وَلَمْ يُهِنْهَا وَلَمْ يُؤْثِرْ وَلَدَهُ عَلَيْهَا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ"
"ആർക്കെങ്കിലും ഒരു മകളുണ്ടായിട്ട്, അവൻ അവളെ ജീവനോടെ കുഴിച്ചുമൂടാതിരിക്കുകയും, അവളെ അപമാനിക്കാതിരിക്കുകയും, ആൺകുട്ടിയെ അവളേക്കാൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അല്ലാഹു അവനെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കും."
കൂടാതെ, പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പരിശീലനത്തിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നൽകാൻ റസൂലുല്ലാഹി ﷺ കൽപ്പിച്ചു. ആധികാരിക ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൻ്റെ ശ്രേഷ്ഠതയെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഹദീസുകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഇതിൻ്റെ തത്വമെന്തന്നാൽ, പെൺകുട്ടികൾ വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും നേടി സജ്ജരായാൽ, പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് നല്ല വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും ലഭിക്കും. കാരണം അമ്മയുടെ മടിത്തട്ടാണ് കുട്ടികളുടെ ആദ്യത്തെ പാഠശാല! മക്കളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും പരിശീലനത്തിലും ശ്രദ്ധിക്കുക. അവർക്ക് സമയം നൽകുക. അവർക്ക് വേണ്ടി കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുക. അവരെ നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി പരലോകത്തേക്കുള്ള സമ്പത്താക്കുക! നിങ്ങളുടെ അശ്രദ്ധ നിങ്ങളുടെ കുട്ടികളുടെ ഭാവി മാത്രമല്ല, നിങ്ങളുടെ പരലോകവും നശിപ്പിക്കും! നമുക്കെല്ലാവർക്കും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ അല്ലാഹു ഉതവി നൽകി അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ!
🔹🔹🔹🔹🔹🔹🔹
മആരിഫുല് ഖുര്ആന്
സൂറത്തുത്ത്വലാഖ്
(12 ആയത്തുകള്, പദങ്ങള് 249, അക്ഷരങ്ങള് 1060, മദീനാ മുനവ്വറയില് അവതരണം. 2 റുകൂഅ്. അവതരണ ക്രമം 99. പാരായണ ക്രമം 65. സൂറത്തുദ്ദഹ്റിന് ശേഷം അവതരണം)
വിവാഹ മോചനത്തിന്റെ സുപ്രധാന നിയമ-മര്യാദകള്
✍️ മൗലാനാ മുഫ്തി മുഹമ്മദ് ശഫീഅ് ഉസ്മാനി
ആയത്ത് 01-07
﷽
يَٰأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِذَا طَلَّقۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحۡصُواْ ٱلۡعِدَّةَۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ رَبَّكُمۡۖ لَا تُخۡرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخۡرُجۡنَ إِلَّآ أَن يَأۡتِينَ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖۚ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدۡ ظَلَمَ نَفۡسَهُۥۚ لَا تَدۡرِي لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحۡدِثُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ أَمۡرٗا ١ فَإِذَا بَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمۡسِكُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٍ أَوۡ فَارِقُوهُنَّ بِمَعۡرُوفٖ وَأَشۡهِدُواْ ذَوَيۡ عَدۡلٖ مِّنكُمۡ وَأَقِيمُواْ ٱلشَّهَٰدَةَ لِلَّهِۚ ذَٰلِكُمۡ يُوعَظُ بِهِۦ مَن كَانَ يُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مَخۡرَجٗا ٢ وَيَرۡزُقۡهُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَحۡتَسِبُۚ وَمَن يَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسۡبُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَٰلِغُ أَمۡرِهِۦۚ قَدۡ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَيۡءٖ قَدۡرٗا ٣ وَٱلَّٰٓـِٔي يَئِسۡنَ مِنَ ٱلۡمَحِيضِ مِن نِّسَآئِكُمۡ إِنِ ٱرۡتَبۡتُمۡ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلَٰثَةُ أَشۡهُرٖ وَٱلَّٰٓـِٔي لَمۡ يَحِضۡنَۚ وَأُوْلَٰتُ ٱلۡأَحۡمَالِ أَجَلُهُنَّ أَن يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يَجۡعَل لَّهُۥ مِنۡ أَمۡرِهِۦ يُسۡرٗا ٤ ذَٰلِكَ أَمۡرُ ٱللَّهِ أَنزَلَهُۥٓ إِلَيۡكُمۡۚ وَمَن يَتَّقِ ٱللَّهَ يُكَفِّرۡ عَنۡهُ سَيِّـَٔاتِهِۦ وَيُعۡظِمۡ لَهُۥٓ أَجۡرًا ٥ أَسۡكِنُوهُنَّ مِنۡ حَيۡثُ سَكَنتُم مِّن وُجۡدِكُمۡ وَلَا تُضَآرُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُواْ عَلَيۡهِنَّۚ وَإِن كُنَّ أُوْلَٰتِ حَمۡلٖ فَأَنفِقُواْ عَلَيۡهِنَّ حَتَّىٰ يَضَعۡنَ حَمۡلَهُنَّۚ فَإِنۡ أَرۡضَعۡنَ لَكُمۡ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأۡتَمِرُواْ بَيۡنَكُم بِمَعۡرُوفٖۖ وَإِن تَعَاسَرۡتُمۡ فَسَتُرۡضِعُ لَهُۥٓ أُخۡرَىٰ ٦ لِيُنفِقۡ ذُو سَعَةٖ مِّن سَعَتِهِۦۖ وَمَن قُدِرَ عَلَيۡهِ رِزۡقُهُۥ فَلۡيُنفِقۡ مِمَّآ ءَاتَىٰهُ ٱللَّهُۚ لَا يُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا مَآ ءَاتَىٰهَاۚ سَيَجۡعَلُ ٱللَّهُ بَعۡدَ عُسۡرٖ يُسۡرٗا ٧٨
